İş Ayakkabısı Yönetmelikleri: Çalışma Ortamına Uygun Ayakkabılar Nasıl Seçilir?

İş Ayakkabısı Yönetmelikleri: Çalışma Ortamına Uygun Ayakkabılar Nasıl Seçilir?

Mevzuat ve yönetmelikler genellikle karmaşık dokümanlar gibi görünür; ancak sahadaki bir kaza anında hem çalışanı koruyan hem de işvereni yasal yükümlülüklerden kurtaran tek gerçek dayanağınızdır. İş ayakkabısı seçimi, sadece bir satın alma süreci değil, aynı zamanda bir risk yönetimi operasyonudur.

Berka İş Güvenliği olarak, 2026 güncel mevzuatları ve uluslararası normlar ışığında, sahanız için en doğru ayakkabıyı seçmenizi sağlayacak “Yönetmelik ve Seçim Rehberi”ni hazırladık.

1. Kodları Deşifre Etmek: İş Ayakkabısı Standartları Ne Anlama Gelir?

Bir ayakkabının dış görünüşü size güven verebilir, ancak iç etiketindeki kodlar onun gerçek kimliğidir. Yönetmeliklere göre ayakkabılar temel olarak üç ana gruba ayrılır:

• EN ISO 20345 (Güvenlik Ayakkabıları - S): 200 Joule darbe direncine sahip koruyucu burun içerir. En yaygın kullanılan standarttır.
• EN ISO 20346 (Koruyucu Ayakkabılar - P): 100 Joule darbe direncine sahip burun içerir. Genellikle orta dereceli riskler içindir.
• EN ISO 20347 (İş Ayakkabıları - O): Burun koruması bulunmaz ancak kaymazlık ve antistatiklik gibi diğer güvenlik özelliklerini taşır.

2. Sahanıza Göre Sertifika Seçimi

Yönetmelikler, her sektörün kendine has riskleri olduğunu bilir. Seçim yaparken şu teknik kodları referans almalısınız:

Ağır Sanayi ve İnşaat (Maksimum Koruma)

Bu alanlarda sadece burun koruması yetmez, zeminden gelecek tehditlere karşı da önlem alınmalıdır.

• S3 Sertifikası: Su geçirmez deri, delinmeye dirençli ara taban ve burun koruması.
• P (Ara Taban): Ayak altına çivi veya kesici madde batmasını engelleyen çelik veya kevlar taban.

Enerji ve Elektronik Sektörü

Statik elektrik, hem hassas cihazlar hem de çalışan sağlığı için gizli bir tehlikedir.

• ESD / Antistatik: Vücutta biriken elektriği güvenle toprağa iletir.
• E (Enerji Emilimi): Topuk bölgesindeki darbe emiş kapasitesini ifade eder.

Gıda ve Sağlık Sektörü (Hijyen ve Denge)

Bu sektörlerde yönetmelikler “temizlik” ve “kaymazlık” üzerine yoğunlaşır.

• SRC Sertifikası: En üst düzey kaymazlık onayı (SRA + SRB birleşimi). Hem yağlı hem de ıslak zeminlerde tam tutuş sağlar.
• Antibakteriyel Astar: Uzun mesailerde koku ve mantar oluşumunu engelleyen teknik kumaşlar.

3. Kaymazlık Dereceleri: SRA, SRB ve SRC Nedir?

Yönetmeliklerde en çok kafa karıştıran bölümlerden biri kaymazlık testleridir. İşletmenizin zemin yapısına göre şu seviyelere dikkat etmelisiniz:

1. SRA: Seramik yüzey üzerinde deterjanlı (sabunlu) su ile yapılan testten geçtiğini gösterir.
2. SRB: Çelik yüzey üzerinde gliserin (yağ) ile yapılan testten geçtiğini gösterir.
3. SRC: Ayakkabının hem SRA hem de SRB testlerinin tamamından başarıyla geçtiğini (en güvenli seviye) kanıtlar.

4. Kurumsal Satın Almacılar İçin Mevzuat Kontrol Listesi

Firmanız için satın alım gerçekleştirirken şu adımları izlemek, riskleri minimize eder:

• Sertifika Geçerliliği: Ürünün CE belgesinin ve ISO test raporlarının güncel olduğunu teyit edin.
• Risk Analizi Uyumu: İSG uzmanınızın belirlediği risk kodları (Örn: HRO - Isıya dayanıklı taban) ile satın alınan ayakkabı kodlarının eşleştiğinden emin olun.
• Beden Dağılımı: Personelin ayak ölçülerini akşam saatlerinde (ayaklar şişken) alarak numara uyumsuzluğu kaynaklı ergonomi sorunlarının önüne geçin.

 Profesyonel Usta Tavsiyesi: Sertifika Okuma Sanatı

Ayakkabının dilindeki/etiketindeki bilgilere bakın. Eğer ayakkabı HRO koduna sahipse, bu tabanın 300°C ısıya 60 saniye boyunca dayanabileceği anlamına gelir. Eğer sadece WR yazıyorsa, ayakkabının tamamı su geçirmezdir. Bu küçük kodlar, sahadaki operasyonun güvenliğini belirler.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

• İş ayakkabısı üzerinde ISO 20345 yazması yeterli mi? Hayır. Bu genel bir standarttır. Altındaki S1, S2 veya S3 gibi ek kodlar, ayakkabının su geçirip geçirmediğini veya tabanının delinip delinmeyeceğini söyler.
• İşveren ayakkabıyı ne kadar sürede bir yenilemelidir? Yasal bir süre sınırı olmamakla birlikte, ayakkabının koruyucu özellikleri (taban dişleri, burun sağlamlığı) bozulduğunda yenilenmesi zorunludur. Genellikle ağır işlerde 6 ayda bir değişim önerilir.
• ESD ve Antistatik ayakkabı aynı şey mi? Değildir. ESD, çok daha hassas bir elektrik boşaltım aralığı sunar ve genellikle mikro-çip üretimi gibi yüksek teknoloji alanlarında zorunludur.

Sonuç: Mevzuata Uygunluk, Vicdani Rahatlık

İş ayakkabısı yönetmeliklerine uygun seçim yapmak, sadece bir evrak prosedürü değildir. Doğru ayakkabı; personelin sahada özgüvenle hareket etmesini, iş kazalarının minimuma inmesini ve işletmenizin sürdürülebilirliğini sağlar.

Berka İş Güvenliği Uzmanlığı ile Tanışın

Kendi iş ortamınızın risklerine en uygun, uluslararası sertifikalı modelleri incelemek ve teknik destek almak için iş ayakkabısı kategorimizi ziyaret edebilir; Berka İş Güvenliği’nin mevzuatlara hâkim uzmanlığıyla tanışabilirsiniz.